Pierwszy od roku szczyt V4. Tusk o powrocie do wspolnego glosu regionu

Spotkanie V4 po przerwie i deklaracja odbudowy wspolpracy

Pod Budapesztem odbylo sie pierwsze od dluzszego czasu formalne spotkanie szefow rzadow panstw Grupy Wyszehradzkiej. W rozmowach uczestniczyli premierzy Polski, Czech, Slowacji i Wegier, czyli panstw tworzaacych V4. Bylo to pierwsze takie spotkanie od 2024 roku, co samo w sobie nadalo wydarzeniu wyrazny wymiar polityczny. Powrot do formuly szczytu pokazal, ze mimo roznic miedzy stolicami region nadal szuka sposobu na wspolne dzialanie w sprawach europejskich.

Donald Tusk ocenil, ze przyszlosc tej wspolpracy zalezy od powrotu do zasad opartych na zaufaniu i wzajemnej lojalnosci. W jego wypowiedzi wybrzmialo przekonanie, ze bez takiej podstawy V4 nie bedzie w stanie odzyskac znaczenia, jakie miala w poprzednich latach. Premier wskazal tez, ze kazde z panstw regionu moze ponownie odgrywac istotna role w ksztaltowaniu wydarzen w Europie. Zaznaczyl przy tym, ze wspolpraca jest mozliwa nawet ponad istniejacymi roznicami politycznymi, jesli dotyczy spraw waznych dla krajow regionu.

"Wszystko zalezy od tego, czy wrocimy do sposobu dzialania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalnosci"

Donald Tusk, premier

"Kazde z naszych panstw moze ponownie odgrywac wazna role w ksztaltowaniu wydarzen w Europie. Dzieki temu mozliwa jest takze wspolpraca ponad istniejacymi roznicami, w sprawach istotnych dla naszych krajow i calego regionu"

Donald Tusk, premier

Znaczenie tego spotkania wynika takze z szerszego ukladu sil w Unii Europejskiej. Grupa Wyszehradzka przez lata byla traktowana jako format, ktory pozwalal panstwom Europy Srodkowo-Wschodniej wspolnie zabierac glos wobec najwazniejszych decyzji podejmowanych na poziomie unijnym. Po okresie slabszej aktywnosci szczyt pod Budapesztem stal sie sygnalem, ze Warszawa, Praga, Bratyslawa i Budapeszt chca ponownie sprawdzic, czy mozliwe jest zbudowanie wspolnego stanowiska tam, gdzie interesy pozostaja zblizone.

• W sklad Grupy Wyszehradzkiej wchodza 4 panstwa: Polska, Czechy, Slowacja i Wegry.
• Szczyt pod Budapesztem byl pierwszym formalnym spotkaniem V4 od 2024 roku.
• Ostatni szczyt z udzialem szefow rzadow odbyl sie w lutym 2024 roku w Pradze.

Energia, migracja i rolnictwo jako wspolne pola interesu

Premier Polski wskazal konkretne obszary, w ktorych panstwa V4 maja wspolne interesy i moga razem wplywac na europejska debate. Wymienil bezpieczenstwo energetyczne, polityke klimatyczna, migracje, polityke spojnosci oraz rolnictwo. To sa tematy, ktore bezposrednio przekladaja sie na decyzje podejmowane przez Bruksele oraz na codzienne funkcjonowanie panstw regionu. Dla obywateli oznacza to kwestie cen energii, dostepu do funduszy unijnych, warunkow dla rolnikow oraz sposobu reagowania na presje migracyjna.

Wystapienie Tuska opieralo sie na tezie, ze w tych kluczowych sprawach kraje regionu laczy wiecej, niz dzieli. Taki przekaz ma znaczenie polityczne, bo pokazuje, ze nawet przy odmiennych stanowiskach w innych kwestiach mozliwe jest wypracowanie wspolnego minimum. W praktyce chodzi o to, aby panstwa Europy Srodkowo-Wschodniej nie wystepowaly osobno w negocjacjach dotyczacych polityk unijnych, jesli ich interesy sa zblizone. Wspolny glos zwieksza sile przetargowa i pozwala skuteczniej zabiegac o rozwiazania korzystne dla regionu.

"Jesli zawsze bedziemy rozumieli, ze to, co nas laczy niezaleznie od konfliktow, jest silniejsze niz to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas sluchac"

Donald Tusk, premier

W tle tej deklaracji pozostaje trwajaca w Europie dyskusja o kierunkach transformacji energetycznej, polityce klimatycznej i podziale srodkow w kolejnych budzetach unijnych. Dla panstw takich jak Polska, Czechy, Slowacja i Wegry sa to obszary szczegolnie istotne, bo dotycza kosztow zmian gospodarczych i konkurencyjnosci calego regionu. Podobnie jest z rolnictwem, gdzie decyzje europejskie przekladaja sie na poziom wsparcia dla producentow oraz zasady funkcjonowania rynku. Z kolei migracja pozostaje jednym z najbardziej spornych tematow w Unii, dlatego wspolne stanowisko V4 mogloby miec duze znaczenie polityczne.

Tusk o sile regionu wobec najwiekszych graczy w Unii

Szef polskiego rzadu podkreslil, ze wspolpraca w ramach V4 przynosila najlepsze efekty wtedy, gdy opierala sie na solidarnej postawie i przekonaniu o dobrych intencjach partnerow. W jego ocenie wlasnie taki model dzialania pozwalal krajom regionu stawac sie punktem odniesienia dla innych panstw wschodniej flanki oraz dla tzw. nowych panstw czlonkowskich Unii Europejskiej. To wazny kontekst, bo wskazuje, ze V4 nie byla przedstawiana jedynie jako forum regionalnej rozmowy, ale jako narzedzie budowania szerszego bloku interesow w ramach wspolnoty. Tusk zaznaczyl, ze nie widzi powodow, dla ktorych ten format nie mialby znowu pelnic podobnej roli.

"Wtedy, kiedy V4 byl lojalny i solidarny, dawal tez takie swiatlo nadziei wszystkim panstwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym czlonkom Unii Europejskiej. Nie widze zadnego powodu, zeby znowu V4 byl takim drogowskazem dla tych wszystkich, ktorzy w konfrontacji z Niemcami, z Francja, z biurokracja brukselska w samotnosci nie maja szans"

Donald Tusk, premier

W tej wypowiedzi pojawil sie wyrazny kontekst relacji miedzy panstwami regionu a najwiekszymi osrodkami decyzyjnymi w Europie. Premier zarysowal obraz, w ktorym wspolne dzialanie panstw srodkowoeuropejskich zwieksza ich mozliwosci negocjacyjne wobec najwiekszych gospodarek i unijnych instytucji. Taki sposob myslenia od lat towarzyszy funkcjonowaniu V4 i wynika z przekonania, ze pojedyncze panstwa regionu maja mniejsza sile oddzialywania niz blok wystepujacy razem. Z punktu widzenia polityki unijnej oznacza to probe skuteczniejszego reprezentowania regionalnych interesow na forum europejskim.

"Gdy Grupa Wyszehradzka byla jak jedna piesc, to bylismy w stanie nie tylko wplywac, ale rowniez narzucac decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

Wypowiedzi premiera wskazuja, ze odbudowa aktywnosci V4 ma sluzyc nie tyle symbolicznemu powrotowi do dawnej formuly, ile praktycznej koordynacji stanowisk w kluczowych sporach europejskich. Chodzi o zwiekszenie pozycji Europy Srodkowo-Wschodniej w Unii Europejskiej i o skuteczniejsze zabieganie o interesy regionu. Spotkanie pod Budapesztem nie przynioslo ogloszenia nowego formalnego programu, ale potwierdzilo, ze temat dalszej wspolpracy Grupy Wyszehradzkiej wraca do biezacej polityki. W realiach unijnych debat o energii, migracji, rolnictwie i funduszach wspolny glos czterech panstw moze miec znaczenie wieksze niz ich oddzielne wystapienia.